SoC nie zgadza się — SmartShunt, BMV, stan naładowania baterii

01Jak monitor liczy SoC

SmartShunt, bateria i ekran GX na białych postumentach — monitor, który liczy stan naładowania.

Monitor mierzy prąd płynący do i z baterii i na tej podstawie liczy stan naładowania. To wartość obliczana, więc z czasem „dryfuje” — przez drobne niedokładności pomiaru i przybliżenie wykładnika Peukerta. Dlatego monitor musi się regularnie synchronizować: gdy uzna baterię za pełną, ustawia SoC na 100%.

Bateria jest uznana za pełną, gdy jednocześnie przez ustawiony czas spełnione są trzy warunki:

Charged voltage — napięcie powyżej ustawionego progu (zalecane 0,2–0,3 V poniżej napięcia float ładowarki),
Tail current — prąd ładowania poniżej ustawionego procentu pojemności (fabrycznie 4%; dla 200 Ah wynosi 8 A),
Charged detection time — oba warunki są spełnione przez ustawiony czas (fabrycznie 3 minuty).

02Diagnostyka krok po kroku

SmartShunt z przewodem zasilającym i końcówką oczkową — diagnostyka obejmuje sprawdzenie przewodów i bocznika.

Przed przekładaniem lub odkręcaniem przewodów pamiętaj: praca w pobliżu baterii kwasowo-ołowiowej jest niebezpieczna, bo baterie mogą wytwarzać gazy wybuchowe. Zapewnij wentylację, nie pal i nie dopuszczaj iskier ani płomienia, używaj ochrony oczu i odzieży oraz uważaj na metalowe narzędzia, które mogą spowodować zwarcie i wybuch.

1Czy znak prądu jest prawidłowy?

Prąd ładowania powinien być dodatni (np. 1,45 A), a rozładowania ujemny (np. −1,45 A). Jeśli jest odwrotnie, przewody minusowe na boczniku są zamienione — trzeba je przełożyć. Zamienione przewody to też jedna z przyczyn, dla których SoC stoi na 100%.

2Czy cały prąd płynie przez bocznik?

Minusy wszystkich odbiorników i źródeł ładowania muszą być podłączone po stronie „system minus” bocznika. Jeśli minus odbiornika lub ładowarki jest podłączony wprost do bieguna baterii albo do strony „battery minus” bocznika, jego prąd omija monitor. Monitor pokazuje wtedy SoC wyższy niż w rzeczywistości. Jak podłączyć poprawnie: SmartShunt — podłączenie.

3Monitor pokazuje prąd, choć nic nie jest włączone?

Najpierw sprawdź, czy prąd rzeczywiście nie płynie — małe prądy czuwania (lodówka, alarm, elektronika) są normalne. Jeśli chodzi o szum rzędu setnych ampera, pomaga próg „Current threshold” (fabrycznie 0,10 A; poniżej monitor liczy 0 A).

Instrukcja podaje, że kalibracji zera (Zero current calibration) „(prawie) nigdy nie trzeba robić”. Jeśli już ją wykonujesz — tylko przy pewności, że prąd nie płynie; jedyny pewny sposób to odkręcić i odłączyć wszystkie przewody od strony „system minus” bocznika. Samo wyłączenie odbiorników nie wystarczy.

4SoC nie dochodzi do 100% (brak synchronizacji)?

Bateria nigdy nie jest w pełni naładowana — naładuj ją do pełna (aż ładowarka przejdzie w float) i sprawdź, czy SoC dojdzie do 100%.
Za wysokie „Charged voltage” albo za niskie „Tail current” — instrukcja zaleca wtedy obniżyć próg napięcia i/lub podnieść „Tail current”. Ustaw Charged voltage 0,2–0,3 V poniżej napięcia float twojej ładowarki. Dla baterii kwasowych instrukcja podaje 13,2 V (12 V), 26,4 V (24 V), 52,8 V (48 V).
Ładowarka kończy ładowanie przy określonym prądzie — niektóre ładowarki (także do baterii litowych) wyłączają się, gdy prąd spadnie poniżej swojego progu. Tail current musi być wtedy wyższy od tego progu, inaczej monitor nigdy nie zobaczy warunku „pełna”.

Jeśli wiesz, że bateria jest pełna, możesz zsynchronizować monitor ręcznie: w VictronConnect „Settings → Battery settings → Synchronise”. To jednak tylko obejście — popraw ustawienia, żeby synchronizacja działała automatycznie.

5Zamiast SoC widać „--”?

Monitor nie jest zsynchronizowany — tak bywa zaraz po montażu albo po przerwie w zasilaniu (np. po wyłączeniu głównego wyłącznika DC). Naładuj baterię do pełna, a monitor zsynchronizuje się sam; jeśli nie — sprawdź ustawienia z kroku 4. Zachowanie po zaniku zasilania określa ustawienie „Battery SOC on reset”: Keep SOC (fabrycznie — wraca do ostatniej zapisanej wartości), Clear (SoC nieznany do synchronizacji) albo Set to 100%.

6SoC zmienia się za szybko albo za wolno?

Monitor „myśli”, że bateria jest większa lub mniejsza niż w rzeczywistości. Sprawdź ustawioną pojemność (fabrycznie 200 Ah; dla baterii kwasowych instrukcja zaleca wpisać pojemność 20-godzinną C20). Na obliczenia wpływają też wykładnik Peukerta i sprawność ładowania.

Baterie LiFePO4 — instrukcja zaleca zmienić część ustawień fabrycznych i sprawdzić „Tail current” w określonym przypadku:

Ważne: baterie litowe mogą zostać nieodwracalnie uszkodzone przez bardzo głębokie rozładowanie lub przeładowanie; także małe pobory w postoju oraz pobór monitora (<12 mA) mogą je powoli rozładować. Jeśli system z bateriami Li-ion zostaje bez nadzoru na czas wystarczający do całkowitego rozładowania baterii przez pobór monitora, przerwij dodatnie zasilanie monitora albo odizoluj baterię.

Ustawienie	Fabrycznie	LiFePO4
Peukert exponent	1,25	1,05
Charge efficiency factor	95%	99%
Discharge floor	50%	10–20%
Tail current	4%	jeśli ładowarka litowa kończy ładowanie po spadku prądu poniżej określonego progu — ustaw powyżej tego progu

Te ustawienia stosuj zawsze, chyba że producent baterii zaleca inaczej. Discharge floor wpływa tylko na „czas do rozładowania” i domyślne alarmy SoC, nie na sam SoC.

7Napięcie baterii lub drugiej baterii jest złe?

Napięcie baterii: sprawdź przewód Vbatt+ (bezpiecznik, przewód, końcówki, luźne połączenie). Musi być podłączony do plusa całego banku, a nie do środka banku; to samo dotyczy czujnika temperatury.
Napięcie baterii rozruchowej (Aux) za niskie: sprawdź przewód Aux i jego bezpiecznik.
Brak odczytu Aux: obie baterie muszą mieć wspólny minus, a minus baterii rozruchowej musi być po stronie „system minus” (odbiorników) bocznika.

03Urządzenie GX pokazuje inny SoC niż monitor

SoC na ekranie GX pochodzi ze źródła wybranego w „Settings → System Setup → Batteries → Battery monitor”. W trybie automatycznym GX wybiera osobny monitor (BMV, SmartShunt, Lynx Smart BMS, Lynx Shunt VE.Can albo baterię z wbudowanym monitorem), a gdy jest ich kilka — dowolny z nich; wtedy wybierz właściwy ręcznie. Bez osobnego monitora GX pokazuje SoC liczony przez MultiPlus lub Quattro (VE.Bus SoC). Według instrukcji może on być niedokładny, jeśli do baterii podłączone są inne odbiorniki lub ładowarki DC nieobjęte pomiarem.