Instalacja elektryczna w kamperze od zera — plan krok po kroku z Victron

Historia produkcji z paneli w aplikacji VictronConnect
Bilans energii. Spisz odbiorniki 12 V i 230 V, ich moc i czas pracy w ciągu doby. Z tego wynika dobowe zużycie, pojemność baterii i to, ile dadzą panele w danym miesiącu — obliczy to kalkulator bilansu energii z danymi nasłonecznienia dla polskich miast. Zimą panele w Polsce dają ułamek letniej produkcji, więc plan ładowania musi się opierać także na alternatorze i kempingu.
Napięcie systemu. Zalecane przez Victron górne moce falownika: 12 V — do 3000 VA, 24 V — do 5000 VA, 48 V — powyżej. Wyższe napięcie to mniejszy prąd i cieńsze przewody; odbiorniki 12 V można wtedy zasilić przez przetwornicę DC-DC. W typowym kamperze wystarczy 12 V.
Bateria. Dwie drogi z oficjalnych rysunków Victron:
- bateria „drop-in” z wbudowanym BMS (np. SuperPack NG) — prościej, jak w schemacie kampera,
- bateria Victron z zewnętrznym BMS (Lithium Smart, Lithium NG) — BMS i urządzenie GX sterują wszystkimi ładowarkami i odbiornikami, jak w schemacie jachtu. Baterii LiFePO4 Smart (12,8 V i 25,6 V) wolno używać tylko z zewnętrznym BMS zatwierdzonym przez Victron — bateria sama nie odłącza ładowania ani odbiorników.
Zaplanuj miejsce wewnątrz pojazdu: Baterii LiFePO4 nie ładuj w mrozie: Victron LiFePO4 Smart przyjmuje ładowanie tylko w temperaturze od +5 °C do +50 °C, a dla baterii innych producentów zakres podaje ich karta katalogowa. Więcej: LiFePO₄ zimą.
W czasie jazdy baterię ładuje alternator przez ładowarkę DC-DC
Ładowanie z alternatora. Ładowarka DC-DC Orion XS może ładować do 50 A, ale trzeba ją skonfigurować w trybie ładowania Li-Ion oraz ustawić start/stop odpowiednio do zwykłego albo inteligentnego alternatora. Bezpiecznik wejścia przy akumulatorze rozruchowym; minus Oriona, silnika i akumulatora rozruchowego połączony z centralną szyną ujemną. W autach Euro 6 sprawdź, jak Orion wykrywa pracę silnika: Orion XS i Euro 6.
Regulator SmartSolar MPPT — zdjęcie poglądowe
Ładowanie z paneli. Regulator SmartSolar MPPT dobrany do napięcia w mrozie, prądu i mocy paneli — krok po kroku w doborze MPPT do paneli i w kalkulatorze MPPT. Między panelami a regulatorem — rozłącznik PV.
Kemping i falownik. Falownik z ładowarką (MultiPlus) ładuje baterię z przyłącza kempingowego i zasila gniazda 230 V z baterii. Limit prądu wejściowego dostosuj do przyłącza (na kempingu zwykle 16 A). PowerAssist może dodać moc z baterii, więc przewody i zabezpieczenie AC-out-1 dobierz do sumy prądu wejściowego i prądu dodawanego przez falownik na wyjściu. Obwody na AC-out-2 działają tylko przy zasilaniu z kempingu. Jeśli nie potrzeba 230 V z baterii, wystarczy sama ładowarka, np. Blue Smart IP65.
Przewody, bezpieczniki, RCD.
- Każdy odbiornik i każde źródło ma własny bezpiecznik w przewodzie plusowym; przy baterii litowej co najmniej jeden bezpiecznik musi mieć zdolność wyłączania nie mniejszą niż prąd zwarcia baterii (np. Class-T) — przekroje i bezpieczniki DC.
- Przewody dobierz tak, aby spadek napięcia nie przekraczał 2,5% — kalkulator przewodów. Przykład z rysunku Victron dla MultiPlusa 3 kVA 12 V: dla odległości 0–5 m między baterią a MultiPlusem 4 × 50 mm² i bezpiecznik 400 A; w zamkniętych korytach/rurach przekrój podwoić, a przy doborze głównych przewodów baterii, bezpiecznika głównego i wyłącznika głównego uwzględnić także inne obciążenia systemu.
- Na każdym wyjściu AC wyłącznik różnicowoprądowy z nadprądowym; przy pracy falownika przewód neutralny musi być połączony z uziemieniem — uziemienie i RCD.
Monitor baterii i ekran GX w jednej instalacji — zdjęcie poglądowe
Monitoring i uruchomienie. Monitor baterii (SmartShunt albo BMV-712) w minusie baterii — wszystkie minusy odbiorników i ładowarek po stronie „system minus”. Opcjonalnie Cerbo GX z ekranem i zdalnym dostępem przez VRM. Przy uruchomieniu: najpierw sprawdź połączenia, a dopiero na końcu włóż bezpieczniki główne, zaktualizuj oprogramowanie wszystkich urządzeń, ustaw profile ładowania dla baterii litowej i wpisz pojemność baterii w monitorze.

01Najczęstsze błędy

Minus odbiornika podłączony wprost do baterii z pominięciem bocznika — monitor pokazuje za wysoki SoC (szczegóły).
Za długie i za cienkie przewody do falownika — alarmy niskiego napięcia i grzanie się przewodów.
Ładowanie baterii litowej w mrozie bez blokady.
Brak RCD za falownikiem albo brak połączenia N–PE przy pracy falownika — RCD „jest”, ale nie chroni.
Zasilanie urządzeń sterujących (dongle, GX) przed wyłącznikiem głównym — rozładowują baterię podczas postoju.

230 V i duże prądy DC

Część koncepcyjną można przygotować samodzielnie, ale prace elektryczne AC i DC — zwłaszcza przy 230 V i dużych prądach DC — powinien wykonać i sprawdzić wykwalifikowany elektryk lub technik zgodnie z lokalnymi wymaganiami.