011. Projekt — zanim cokolwiek kupisz
- Bilans energii. Spisz odbiorniki 12 V i 230 V, ich moc i czas pracy w ciągu doby — z tego wynika pojemność baterii i to, ile dadzą panele w danym miesiącu. Liczy to kalkulator bilansu energii; szczegóły w bilansie energii kampera.
- Napięcie systemu. Zalecane przez Victron górne moce falownika: 12 V — do 3000 VA, 24 V — do 5000 VA, 48 V — powyżej. W typowym kamperze wystarczy 12 V.
- Rodzaj baterii. Bateria „drop-in” z wbudowanym BMS, np. SuperPack NG — prościej, jak w schemacie kampera. Bateria z zewnętrznym BMS (Lithium Smart, Lithium NG) — BMS steruje ładowarkami i odbiornikami, jak w busie warsztatowym i na jachcie. Łączenie kilku baterii: bank baterii.
- Źródła ładowania. Panele z regulatorem MPPT (dobór MPPT do paneli), alternator przez ładowarkę DC-DC i kemping przez ładowarkę albo falownik z ładowarką (dobór falownika). Zimą panele w Polsce dają ułamek letniej produkcji, więc plan musi się opierać także na alternatorze i kempingu.
- Miejsce w pojeździe. Bateria w ogrzewanej części zabudowy — Baterii LiFePO4 nie ładuj w mrozie: Victron LiFePO4 Smart przyjmuje ładowanie tylko w temperaturze od +5 °C do +50 °C, a dla baterii innych producentów zakres podaje ich karta katalogowa. Falownik i ładowarki z przepływem powietrza; wszystkie bezpieczniki i wyłącznik główny w jednym, dostępnym miejscu. Zob. rozmieszczenie w kamperze.
022. Montaż mechaniczny
- Najpierw przepusty i trasy przewodów: od paneli na dachu, od akumulatora rozruchowego, od gniazda zewnętrznego 230 V — przed zabudową meblową, póki jest dostęp.
- Bateria nisko i pewnie zamocowana, falownik obok, z wolną przestrzenią dookoła; ładowarka DC-DC blisko akumulatora rozruchowego, regulator MPPT blisko baterii — montaż w kamperze.
- Panele na dachu z uszczelnionym przepustem, a przy regulatorze rozłącznik PV.
033. Okablowanie DC
- Przekroje przed zakupem przewodów. Spadek napięcia nie większy niż 2,5% — kalkulator przewodów. Przykład z rysunku Victron dla MultiPlusa 3 kVA 12 V: przy odległości 0–5 m od baterii 4 × 50 mm² i bezpiecznik 400 A; w zamkniętych korytach i rurach przekrój podwoić. Wszystkie wartości: przewody i bezpieczniki kampera.
- Bezpiecznik na każdym plusie. Każdy odbiornik i każde źródło ma własny bezpiecznik; przy baterii litowej co najmniej jeden musi mieć zdolność wyłączania nie mniejszą niż prąd zwarcia baterii (np. Class-T) — przekroje i bezpieczniki DC.
- Minusy przez monitor baterii. SmartShunt albo BMV-712 w minusie baterii, a wszystkie minusy odbiorników i ładowarek po stronie „system minus”. Minus Oriona, silnika i akumulatora rozruchowego — do centralnej szyny ujemnej.
- Bezpieczniki wyjęte. Podczas całego okablowania bezpieczniki główne zostają wyjęte, a wyłącznik główny wyłączony.
044. Okablowanie 230 V
- Gniazdo zewnętrzne, za nim wyłącznik i wyłącznik różnicowoprądowy, dalej wejście AC falownika z ładowarką. Na kempingu przyłącze ma zwykle 16 A — pod nie ustawia się limit prądu wejściowego.
- Na każdym wyjściu AC wyłącznik różnicowoprądowy z nadprądowym. Przewody i zabezpieczenie AC-out-1 dobiera się do sumy prądu wejściowego i prądu dodawanego przez PowerAssist. Przy pracy falownika przewód neutralny musi być połączony z uziemieniem — uziemienie i RCD.
- Instalację 230 V wykonuje i sprawdza elektryk z uprawnieniami.
055. Uruchomienie
- Sprawdź połączenia. Biegunowość, dokręcenie zacisków, zaciśnięcie końcówek — zanim pojawi się napięcie.
- Bezpieczniki główne na końcu. Dopiero po sprawdzeniu włóż bezpieczniki główne i włącz wyłącznik główny. Regulator MPPT: najpierw bateria, odczekaj 10 s, potem odbiorniki i panele.
- Aktualizacja i ustawienia. Zaktualizuj oprogramowanie wszystkich urządzeń, ustaw profile ładowania dla baterii litowej i wpisz pojemność baterii w monitorze. W Orionie XS ustaw tryb Li-Ion i start/stop odpowiednio do zwykłego albo inteligentnego alternatora — w autach Euro 6 zob. Orion XS i Euro 6.
- Próba każdego źródła. Sprawdź po kolei ładowanie z kempingu, z paneli i z alternatora oraz pracę falownika bez sieci. Stan wszystkiego pokaże monitor baterii albo Cerbo GX.
- Różnicówki. Przyciskiem testu sprawdź każdą różnicówkę — także przy pracy z baterii, bez kempingu.
06Najczęstsze błędy
- Minus odbiornika podłączony wprost do baterii z pominięciem bocznika — monitor pokazuje za wysoki stan naładowania (szczegóły).
- Za długie i za cienkie przewody do falownika — alarmy niskiego napięcia i grzanie się przewodów.
- Ładowanie baterii litowej w mrozie bez blokady — LiFePO₄ zimą.
- Brak różnicówki za falownikiem albo brak połączenia N–PE przy pracy falownika — różnicówka „jest”, ale nie chroni.
- Zasilanie urządzeń sterujących (dongle, GX) przed wyłącznikiem głównym — rozładowują baterię podczas postoju.
230 V i duże prądy DC
Część koncepcyjną można przygotować samodzielnie, ale prace elektryczne AC i DC — zwłaszcza przy 230 V i dużych prądach DC — powinien wykonać i sprawdzić wykwalifikowany elektryk lub technik zgodnie z lokalnymi wymaganiami.
Urządzenia z tego poradnika
MultiPlusFalownik z ładowarką 800 VA–20 kW: PowerAssist, UPS poniżej 20 ms, praca równoległa i trójfazowa.
Lithium SuperPack NGBateria LiFePO4 „drop-in” z wbudowanym BMS, grzałką i IP65 — prosta wymiana akumulatora kwasowego w kamperze.
SmartSolar MPPT 100/30 i 100/50Regulatory 30 i 50 A do 100 V z paneli — przy 12 V dla ok. 440 i 700 W paneli.
Orion XSŁadowarka DC-DC 50/70 A z alternatora, także z inteligentnym alternatorem.
SmartShuntMonitor baterii w boczniku 300–2000 A, odczyt w telefonie lub na GX.
Cerbo GXCentrum sterowania systemem i brama do portalu VRM.